Giáo dục mầm non Nhật Bản.
Phần I: Những câu chuyện không thể tin nổi
Giáo dục mầm non Nhật Bản: các bé tự tay trồng và thu hoạch rau củ
Học không chỉ là trên sách vở
Điều
đầu tiên khiến tôi rất ngạc nhiên là phương pháp dạy học ở các trường
mầm non của Nhật Bản. Để giúp trẻ có tình yêu thương với động vật, cô
giáo không nói “các em phải biết yêu thương động vật”, mà họ cho các bé
tự nuôi và chăm sóc một loại động vật gì đó như: gà, chuột lang, thỏ,
rùa, thậm chí là cả giun đất… mỗi một nhóm từ 4-5 em sẽ chăm sóc một
con. Qua quá trình các bé ngày ngày chăm sóc thú cưng của mình, chơi
đùa, trò chuyện, cho ăn, dọn chuồng… đặc biệt những khi thú bị ốm, tình
cảm của các bé với các loài động vật sẽ dần được hình thành. Sau đó, cô
giáo chỉ cần nói rất ít về tình yêu thương động vật mà trẻ vẫn hiểu được
một cách sâu sắc.
Để
giúp trẻ hiểu rằng không nên lãng phí đồ ăn, cô giáo không giảng “một
hạt thóc vàng chín hạt mồ hôi, nên các em không được lãng phí…”. Các bé
được trực tiếp trồng lúa hoặc các loại rau củ trong vườn cây hoặc bồn
hoa của trường. Các bé sẽ tự reo hạt, chăm sóc, cho tới thu hoạch, tất
nhiên là vẫn dưới có giáo viên hướng dẫn nhưng chủ yếu là các bé tự làm.
Qua đó, trẻ hiểu được để làm ra được một củ cải hoặc một củ khoai cho
các bé ăn, các bác nông dân đã vất vả như thế nào.
Chơi… là chính
Hàng
ngày các bé đến trường học từ 9h sáng cho tới 2h chiều, và hầu hết thời
gian của trẻ ở trường là để… chơi. Chỉ có 30 phút trước khi ra về là
giờ hát tập thể và nghe cô giáo kể chuyện. Toàn bộ thời gian còn lại,
các bé có thể chơi bất cứ trò gì mình thích trong khuôn viên nhà trường.
Trong
trường có rất nhiều thứ để chơi, từ trong nhà ra đến ngoài sân, ở ngoài
sân có bãi cát, xích đu, cầu trượt, dây leo… còn trong nhà có các loại
nhạc cụ, đồ chơi, gỗ, gối, gấu bông, búp bê, chăn, chiếu, băng dính,
giấy màu…
Rất
nhiều thứ để chơi, và những loại đồ chơi này đều có đặc điểm chung là
giúp trẻ phát triển trí thông minh và khả năng sáng tạo. Trẻ sẽ phải suy
nghĩ, tìm tòi cách chơi, cách kết hợp những thứ có sẵn trong lớp học
hoặc ngoài sân để có được những trò chơi thú vị.
Các
bé được tự do chơi và làm thứ mình thích. Các cô giáo hoàn toàn không
can thiệp vào quá trình vui chơi của trẻ, chỉ đứng từ xa quan sát và hỗ
trợ khi cần thiết.
Giáo dục mầm non Nhật Bản – Cùng nhau vui chơi
Một nhóm khác bày biện các dụng cụ và chạy nhảy ngoài sân
Một nhóm khác bày biện các dụng cụ và chạy nhảy ngoài sânMột nhóm đi đào đất, xây hầm, xây nhà…
Có bé chơi xích đu, nhào lộn hoặc đu xà…
Có bé chơi với búp bê…
Có bé chơi đàn, đánh trống…
Trẻ rất khỏe mạnh
Tôi
đến thăm quan trường vào một ngày mùa đông, trời không gợn mây, xanh
thăm thẳm, có nắng vàng rực rỡ, nhưng nhiệt độ ngoài trời chỉ vào khoảng
3~5oC, cái lạnh thấm qua da thịt khiến tôi không ngừng run rẩy. Vậy mà
tất cả các bé đều mặc quần sooc ngắn. Hôm đó tôi mặc quần bò ở ngoài và
cả một quần len ở trong mà vẫn cảm thấy lạnh, trong khi các bé chỉ mặc
mỗi một quần sooc mà vẫn chạy nhảy nô đùa bình thường.
Trẻ rất tự giác
Khi
tôi bước vào lớp, vẫn trong giờ chơi tự do, có vài bé đang chơi đồ
hàng, một bé đang vẽ tranh, một số khác đang cắt dán các vỏ hộp giấy để
ghép thành hình nhà, thuyền… các bé đang chơi và đùa nghịch nên đồ chơi
bày tứ tung trong phòng, mỗi chỗ một cái, từ bút màu, búp bê, nhạc cụ,
xếp hình, giấy lộn… rất bừa bãi. Ngay cả bước đi cũng phải cẩn thận nếu
không sẽ dẫm vào đồ chơi các bé đang vứt dưới sàn.
Tôi
đứng quan sát các bé được một lúc thì đến giờ học, cô giáo từ ngoài
bước vào và nhẹ nhàng nói với các bé “Đến giờ nghe kể chuyện rồi, chúng
ta cùng dọn đồ chơi đi nào”. Thế là các bé lập tức dừng các trò đang
chơi lại, cùng nhau dọn dẹp và kê bàn ghế.
Chỉ
sau ít phút đồ đạc đã được cất trở về đúng từng ngăn, mọi thứ được sắp
xếp ngăn nắp, khoa học, căn phòng trở lại gọn gàng và sạch sẽ.
Tôi
không thể tin vào mắt mình khi trước mắt tôi là những em bé mới có 4
tuổi, nhưng lại có thể làm được những điều này, mà lại vô cùng tự giác,
không cần cô giáo quát mắng hay thúc giục.Trẻ rất đoàn kết
Trong
lúc quan sát các bé dọn dẹp, tôi phát hiện một điều rất thú vị. Đó là
trẻ em Nhật Bản biết giúp đỡ và hỗ trợ nhau từ khi còn rất nhỏ. Mặc dù
không phải tất cả các bé đều tham gia chơi và bày biện đồ đạc, nhưng khi
dọn dẹp là tất cả các bé cùng xắn tay vào làm, không cần biết là ai
bày, các bé chỉ quan tâm đến việc làm sao cho lớp học được gọn gàng sạch
sẽ.
Các
bé luôn cố gắng nỗ lực tự hoàn thành công việc của mình, ngay cả với
những công việc có vẻ hơi quá sức. Và ngay khi thấy bạn mình gặp khó
khăn, các bé khác lập tức chạy đến giúp.
Một
đứa trẻ 4 tuổi đã biết tự mình nỗ lực, và đã biết chạy tới giúp đỡ bạn
mình bất kể lý do, thì cũng không có gì ngạc nhiên trước ý chí vươn lên
và tinh thần đoàn kết của dân tộc xứ hoa anh đào này.
Trẻ rất thích học
Chơi
đùa thoải mái vô tư là thế, nhưng khi vào lớp học, tất cả các bé đều
chăm chú lắng nghe cô giáo, không hề có một tiếng rúc rích trò chuyện
nào phát ra từ lớp học gần 20 bé mới chỉ 4 tuổi này. Ngay cả khi cô giáo
không có mặt trong lớp, các bé vẫn ngồi ngoan, không hề chạy ra khỏi
chỗ.
Không khí trong lớp học của các bé mẫu giáo tại Nhật Bản nghiêm túc không kém gì các anh chị phổ thông trung học.
Rất
tò mò, tôi trao đổi với các giáo viên trong trường “Các cô giáo mầm non
Nhật Bản thật là tuyệt vời, làm thế nào mà các chị có thể khiến các bé
chăm chú lắng nghe, ngoan ngoãn và kỷ luật đến như vậy? Cần giảng dạy ra
sao để có sức hấp dẫn mãnh liệt với các bé đến thế?”
Các
cô giáo giải thích rằng, nhắc nhở hoặc thậm chí là cả quát mắng đi
chăng nữa thì cũng chỉ có thể khiến các bé im lặng trong ít phút, quan
trọng là phải làm sao để khơi dậy được sự ham học trong trẻ. Trẻ em rất
thích những điều mới lạ, nếu bắt các bé phải ngồi im trong lớp cả ngày
thì lớp học sẽ trở thành một cái gì đó rất nhàm chán; ngược lại vì cả
ngày đã được nô đùa chạy nhảy thoải mái rồi, do đó với các bé việc học
là một cái gì đó rất mới, rất hấp dẫn, rất thú vị (vì thật ra một ngày
các bé chỉ ngồi trong lớp học có 30p), nên bé nào cũng háo hức và chăm
chú lắng nghe. Các bé không phải học, mà là được học.
Cũng
không phải đợi lâu, ngay ngày hôm sau tôi đã được chứng kiến một ví dụ
cực kì rõ ràng về câu chuyện được học chứ không phải học này.
“Được học” chứ không “phải học”
Hôm
đó, trong khi tôi đang ngồi trên một gốc cây lớn ở góc sân trường, lặng
lẽ quan sát các bé nô đùa chạy nhảy dưới ánh nắng ấm, và ghi chép lại
những dòng suy nghĩ của mình vào quyển sổ tay, bỗng nghe thấy có tiếng
dương cầm ở đâu đó vang lên, giai điệu rất quen thuộc, tôi nhận ra đó là
một trong những bài hát mà các bé hay hát. Lúc này đồng hồ đã chỉ 1h30
phút, cũng đã đến giờ vào lớp, gập quyển sổ lại và kẹp cây bút bi xanh
với ống mực chỉ còn vơi nửa vào gáy sổ, tôi tìm đến căn phòng phát ra
tiếng nhạc. Tôi thấy một cô giáo đang chơi đàn, một vài bé đã ngồi sẵn
trong lớp và ngân nga hát, thật bất ngờ, các bé đang chơi ở ngoài sân
cũng dừng lại và chạy về lớp học, chỉ sau một vài phút các bé đã tập
trung đầy đủ trong lớp, cùng hát vang những bản nhạc cô giáo chơi. (cũng
thật lạ khi không bé nào hát sai nhạc, điều mà tôi đã tập luyện rất
nhiều nhưng vẫn chưa làm được)
Cô
giáo giải thích với tôi rằng, cô không cần đi gọi các bé mà các bé vẫn
tập trung lại khi nghe tiếng đàn, vì các bé hiểu rằng giờ học sắp bắt
đầu và tất cả đều nghĩ rằng “ở trong lớp thú vị hơn”.
Nguồn: http://akira.edu.vn/hoc-tieng-nhat-online/
Nguồn: http://akira.edu.vn/hoc-tieng-nhat-online/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét